Participatie bij duurzame energieprojecten

De realisatie van duurzame energieprojecten op land verloopt langzamer dan we zouden willen. Dit komt door maatschappelijke weerstand tegen deze projecten. Die ontstaat als omwonenden het besluitvormingsproces als onrechtvaardig ervaren. Of als zij zich verzetten tegen de omgevingseffecten van duurzame energieprojecten. Een kwart van de Nederlanders accepteert niet dat er grootschalige hernieuwbare energieproductie in hun buurt komt. Dat is problematisch in het licht van het nakomen van de energie- en klimaatdoelstellingen. Hoe kunnen  we vormgeven aan participatieprocessen?

In opdracht van het Ministerie van BZK stelden we voor de Green Deal Participatie van de Omgeving bij Duurzame Energieprojecten een kader op voor het vormgeven van participatieprocessen.

Verwachting van participatie

Bijeenkomst bewonersBeleidsmakers en ontwikkelaars verwachten dat maatschappelijke weerstand afneemt als partijen op de juiste wijze participeren bij een duurzaam energieproject. Als zij tijdig zijn gehoord, hun input hebben kunnen geven in het proces, en/of in het project rekening is gehouden met de door hen ervaren gevolgen, dan zullen zij minder weerstand bieden en de komst van het project makkelijker accepteren. Zo is de gedachte. Maar welke kaders zijn er voor het vormgeven van participatieprocessen?

Maar wat is dan ‘de juiste wijze’? Wanneer is participatie bij duurzame energieprojecten effectief, en wanneer draagt het bij aan acceptatie? Wanneer gebeurt dat niet en werkt participatie juist weerstand in de hand? De omgevingswet die in werking treedt in 2021, laat veel ruimte voor de eigen invulling van participatie door initiatiefnemers en overheden. Dat levert veel vragen op vanuit de praktijk over hoe die processen in te vullen.

Vormgeven van participatieprocessen

In deze publicatie gaan wij in op criteria die partijen in de praktijk kunnen helpen bij het vormgeven van participatieprocessen. Er is namelijk niet één strategie; verschillende vraagstukken en contexten vragen om verschillende vormen van participatie. In dit stuk geven we kaders mee om die processen vorm te geven. Die zijn deels gebaseerd op principes voor procedurele rechtvaardigheid. Het andere deel is gebaseerd op de aard en de context van het project. Die bepalen samen welke instrumenten geschikt zijn voor de gekozen participatiestrategie.
 

Naar het overzicht