Conflicten met meerdere partijen zitten vaak ingewikkeld in elkaar en het is lastig om overzicht te krijgen. Het is de dynamiek van de interactie die bepalend is voor hoe een conflict escaleert. Dat betekent dat je de situatie pas echt goed kunt begrijpen als je de verschillende handelingen en gebeurtenissen in relatie tot elkaar kunt zien. Reflectie is een instrument dat daarbij goed van pas komt.

Wij hebben methodes ontwikkeld die processen van (zelf)evaluatie en reflectie ondersteunen.  Partijen die in een lastige situatie terecht zijn gekomen worden door ons begeleid om het conflict in de volle omvang te zien en hun handelen daarin te begrijpen. Bijvoorbeeld door te kijken naar de kritieke momenten die in een conflict hebben gespeeld. Deze momenten beschrijven de dynamiek van een conflict. Meestal worden deze momenten door de verschillende betrokkenen anders beleefd. Dit is vaak een eerste aanzet om meer begrip te krijgen voor de positie en acties van de anderen.

REFLECTEREN

Het is niet eenvoudig naar ons eigen handelen te kijken laat staan te beschrijven, zeker in conflictsituaties. Meestal zijn we ons niet bewust van onze handelingen ‘we doen gewoon wat we doen’. Ook is het moeilijk om te zien hoe ons eigen handelen een effect kan hebben op wat anderen doen en de gebeurtenissen die daarop volgen. Daarom is reflecteren op het eigen handelen in relatie tot anderen zeer waardevol in een conflictsituatie. Het gaat er dan om een situatie te creëren die je in staat stelt om door de ogen van een ander naar het conflict en naar je eigen handelen daarin te kijken.

Reflecteren is iets anders dan oordelen, evalueren of oplossingen bieden. Vaak wordt dit door elkaar gebruikt. Als een externe adviseur erbij wordt gehaald om mee te denken is dat meestal om te kijken waar het mis ging en om adviezen aan te dragen. Maar dat doet geen recht aan de complexiteit van de situatie. Het gaat niet alleen om de inhoud van mogelijke oplossingen, maar vooral ook om de relatie en communicatie tussen de verschillende partijen. Reflectie is dan ook probleemgericht en niet oplossingsgericht. Het doel is uiteindelijk beter te begrijpen van onszelf waarom we handelen zoals we doen, dat van anderen te zien en de situatie beter te begrijpen.

Leergeschiedenissen

De evaluatie-clinic (of conflict clinic, afhankelijk van de situatie) is een methode om complexe samenwerkingstrajecten te evalueren. Vrijwel altijd gaat het om situaties waarin partijen van elkaar afhankelijk zijn maar met een heel andere blik naar het vraagstuk kijken. De methode is erop gericht om betrokkenen gezamenlijk terug te laten kijken op het proces dat zij met elkaar hebben doorlopen. Door daarop te reflecteren genereren zij zelf inzicht in het gezamenlijk handelen en kunnen zij daaruit leren voor de toekomst.

Het doel van een leergeschiedenis is om:

  • Expliciet te maken hoe betrokken partijen het proces hebben ervaren en te komen tot een gezamenlijke reflectie op kritische momenten en beslissingen;
  • Relaties te herstellen, uitmondend in concrete verbeteracties om belemmeringen in de samenwerking weg te nemen;
  • Lering te trekken uit de gang van zaken;
  • Nieuwe kansen te ontdekken voor toekomstige samenwerking door ‘reframing’ van de opgave, werkwijze, doelstelling en/of de organisatie van de samenwerking.