In het noorden van Utrecht is ondermijnende criminaliteit al tientallen jaren een probleem. In de zomer van 2017 is de gebiedsmanager ter plekke een buurtaanpak gestart om ondermijnende criminaliteit aan te pakken in samenhang met de sociaal economische verbetering van de wijk. Wij ondersteunen de gemeente bij de ontwikkeling van deze buurtaanpak, waarin de methode van systemisch werken wordt gehanteerd. Vanuit een centraal gelegen buurt werken professionals nauw samen om een doorbraak te vinden in de bestaande patronen die de ‘voedingsbodem’ voor ondermijning in stand houden. De centrale gedachte is: hoe weerbaarder de buurt en haar bewoners, hoe lastiger het is voor criminele structuren om zich te hechten in de wijk.

Investeren in jongeren als barrière in het systeem van ondermijning

Veilig opgroeien van jeugd van 8- 14 jaar is één van de grote zorgen van bewoners en professionals in de buurt. Dit is een kwetsbare leeftijdsgroep. Aan de ene kant zijn het nog jonge kinderen, aan de andere kant is dit een leeftijd waarbij sommigen langzaam kennismaken met ondermijnende criminele activiteiten, bijvoorbeeld het dealen van drugs. Daarnaast hebben ouders zorgen over de veiligheid van hun kinderen bij het buitenspelen en hebben professionals geobserveerd dat kinderen onderling problematisch gedrag vertonen bij het spelen. Door te investeren in jongeren kan er een barrière opgeworpen worden in het systeem van ondermijning in de buurt.

De gemeente is hier samen met een basisschool, de politie, de woningcorporatie en andere buurtprofessionals een intensieve samenwerking aangegaan over normen en waarden bij het buitenspelen. Samen met kinderen, ouders en buurtbewoners gaan ze het gesprek aan over wat eigenlijk ‘normaal’ en acceptabel gedrag is: thuis, op school en in de buurt. Het doel is om de verschillende omgangcodes waarmee kinderen te maken hebben te bespreken en op elkaar af te stemmen, zodat het voor kinderen duidelijker wordt ‘wat kan’ en ‘wat niet kan’. Naast het thema veilig opgroeien zijn de netwerkpartners tal van initiatieven gestart om hun samenwerking te versterken en effectiever te maken om zo de buurt en haar bewoners weerbaar te maken tegen criminele invloeden.

 

Werken in een netwerk

De intensieve samenwerking tussen de buurtprofessionals is een voorbeeld van samenwerking in een netwerk, voorbij de ketenaanpak. Samenwerking in een netwerk zonder duidelijke hiërarchische verhoudingen is lastig. Het vraagt een andere manier van afstemmen en communicatie: niet de structuur of de organisatie staat centraal, maar de opgave en het probleem. De samenwerking moet dus steeds getoetst worden aan de vraag: wat heeft het probleem nodig? Werken vanuit het idee van ‘een systeem’ kan helpen om deze vorm van samenwerking vorm te geven.

 

Systemisch-werken-in-de-buurt

Ondermijning is een typisch voorbeeld van een taai maatschappelijk vraagstuk. Deze vraagstukken kenmerken zich doordat ze heel veel verschillende kanten hebben (het is eigenlijk niet één probleem maar een netwerk van problemen); dat er veel verschillende organisaties betrokken zijn met evenzoveel probleemdefinities en werkwijzen; het probleem nooit helemaal oplosbaar is en dat het probleem steeds nieuwe verschijningsvormen kent.

Systemisch-werken-in-de-buurt onderscheidt zich van meer conventionele werkmethoden in dat het uitgaat van het vinden van het systeem in plaats van een probleem. Het doel van een systemische aanpak is dan ook niet zozeer het oplossen van een probleem, maar het kantelen van een systeem waardoor negatieve patronen –in dit geval vatbaarheid voor ondermijning- doorbroken kunnen worden. Systemisch werken is een aanpak waarbij professionals en andere betrokkenen dicht op de huid van de verschillende problemen die zich voordoen in de wijk zitten, om ze te doorgronden en op zoek te gaan naar hefbomen die de situatie kunnen doen bewegen of zelfs kantelen. Door het permanent organiseren van actiegericht leren volgen de professionals en andere betrokkenen de ontwikkelingen op de voet en kan er snel en gericht worden geïntervenieerd.
 

Naar het overzicht