Rondom het Oude Marktplein in de gemeente Enschede rommelt het al jaren. Verschillende horecaondernemers liggen met elkaar en met gemeenteambtenaren overhoop. Ook andere belangenorganisaties in de binnenstad van Enschede hebben daar last van. De kern van het conflict lijkt te draaien om de vraag wie evenementen mag organiseren op de Oude Markt. De gemeente krijgt elk jaar weer te maken met hoog oplopende emoties en bezwaren van verschillende horecaondernemers, die zich verenigd hebben in twee verschillende organisaties. Ze beschuldigen elkaar ervan dat zij zich niet aan de regels houden. Beide partijen menen dat de gemeente moet handhaven. Voor de verschillende medewerkers van de afdelingen handhaving en vergunningen is de situatie vrijwel onwerkbaar. De problemen keren steeds terug en de ruzie lijkt zelfs te verharden.

Conflictanalyse

De gemeente onderneemt in de afgelopen jaren verschillende pogingen om te bemiddelen tussen de twee grote horecaverenigingen. Dit leidt niet tot een oplossing. Als in 2014 een nieuw gemeentebestuur aantreedt, stelt de verantwoordelijk wethouder Binnenstad dat hij werk wil maken van het beslechten van de conflicten. Hij heeft er genoeg van en de gemeenteraad met hem. Omdat niet duidelijk is wat het probleem veroorzaakt, ligt de rol van de gemeente zelf ook onder de loep.

Om te begrijpen hoe het conflict in elkaar steekt, voert een team van de UvA een analyse uit. Die begint met een uitgebreide intake met de verantwoordelijke wethouder en betrokken ambtenaren. Daarnaast interviewen de onderzoekers partijen die bij dit conflict zijn betrokken. Omdat niet helder is wat het probleem is en hoe het is afgebakend, wordt aan elke geïnterviewde gevraagd wie er nog meer gesproken moet worden. Uiteindelijk spreken de onderzoekers met 20 mensen en zijn er vijftien stakeholdergroepen te onderscheiden. Op basis van de persoonlijke verhalen ontstaat een eerste indruk van de oorzaken van het conflict.

Gezamenlijke diagnose

Tijdens een bijeenkomst voor alle betrokkenen in een theater maken zij een gezamenlijke diagnose van het conflict en worden conflictpatronen zichtbaar. Voor het eerst ontstaat inzicht in de oorzaken van het terugkerende conflict. Eén van de belangrijkste conclusies van de gezamenlijke diagnose is dat de gemeente -onbedoeld- nieuwkomers belemmert om mee te praten over het organiseren van evenementen. Alleen die partijen die reeds evenementen organiseerden krijgen een vaste plek in het overleg. Daardoor ontstaat een situatie van ‘the winner takes it all’ en een gevoel van onrecht bij partijen die geen kans krijgen om een evenement te organiseren. Partijen spreken af om in een gezamenlijke vervolgsessie te komen tot een nieuw proces van samenwerking. De gemeente trekt daarbij ook de conclusie dat haar eigen evenementenbeleid en overlegstructuur onder de loep moet worden genomen.

Organisatie van het proces

In de maanden daarna volgen een aantal bijeenkomsten met de conflicterende partijen. De eerste bijeenkomst staat in het teken van het maken van grondregels en het maken van een gemeenschappelijke agenda. Naast gestandaardiseerde afspraken over bijvoorbeeld gedrag en communicatie, bieden grondregels ook ruimte voor specifieke eisen. Zo is het voor de deelnemers belangrijk dat de uitkomsten van de afspraken een plek krijgen in het evenementenbeleid van de gemeente Enschede. Deze voorwaarde is al tijdens de startbijeenkomst door de wethouder geaccepteerd, vanzelfsprekend onder voorbehoud van instemming door de gemeenteraad. Daarmee ontstaat bij de ondernemers vertrouwen in de borging van de afspraken.

Gemeente als partij

In de startbijeenkomst is ook afgesproken dat de bemiddeling vooral nodig is voor de gemeente en de twee verenigingen van horecaondernemers. Andere partijen zijn op afroep beschikbaar maar vervullen geen cruciale rol. In de daarop volgende sessies is gewerkt aan een gezamenlijke overeenkomst, waarbij de overheid niet langer probeert te bemiddelen tussen de horecaondernemers, maar zelf als een van de deelnemende partijen om tafel zit.

Tijdens het proces van bemiddeling stond de wereld niet stil. Nog voordat de afspraken goed op papier staan dient Koningsdag zich aan en escaleert de ruzie over de rechten om een evenement te mogen organiseren. Na een periode van rust blijkt dat het traject de belangrijkste conflictpatronen heeft doorbroken. Er ontstaat een nieuwe situatie waarbinnen ruimte is gemaakt voor andere organisatoren. Voor de gemeente en partijen is het zaak om de nieuw gevonden verhoudingen uit te testen en te evalueren.

 

Naar het overzicht