In 2018 heeft PM in samenwerking met de UvA op verzoek van Binnenlandse Zaken de Leergang: “Omgang met Controversiële Vraagstukken” georganiseerd. Verspreid over het jaar zijn we drie dagen met ambtenaren uit verschillende gemeenten en een klein aantal rijksambtenaren actief aan de slag gegaan met het ontrafelen van ingewikkelde situaties. De omgang met controversiële vraagstukken en/of problematische gedragingen waarbij verschillende grondrechten botsen of schuren blijkt in de praktijk voor veel gemeenten een uitdaging. Het gaat daarbij om problematisch, maar niet strafbaar gedrag, zoals het afwijzen van de democratie, het afkeren van andersdenkenden of het verspreiden van nepnieuws en complottheorieën. Voor ambtenaren en bestuurders zijn deze vraagstukken vaak erg ingewikkeld, temeer omdat ze explosief en gevoelig kunnen zijn.

In de leergang ging het om achterliggende patronen te herkennen die de dynamiek rondom dit type vraagstukken bepalen. Daarbij maakten we steeds gebruik van simulaties, die gebaseerd waren op situaties uit de praktijk. Juist door de context (gesimuleerd) heel lokaal en specifiek te maken, werden de situaties grijpbaar. Vervolgens hebben we op de simulaties gereflecteerd op basis van een (vooraf aangereikt) begrippenkader. In dit begrippenkader stonden ‘framing’ en ‘reframing’; ‘ratio’ versus ‘waarden en ‘grote abstracties’ versus ‘tastbare situaties’ centraal.

In de sessies hebben we vervolgens gewerkt aan het herkennen van de eigen werkwijze om deze expliciet te maken en te leggen langs het geïntroduceerde begrippenkader. Hier stonden vragen centraal als: ‘op welke manier zijn controverses uitdagend voor mijzelf als persoon, en voor de organisatie waarbinnen ik werk?’ en ‘welke (impliciete) werkwijze of theories in use hou ik eigenlijk aan?’

Uiteindelijk hebben we toegewerkt naar een procesontwerp voor handelen bij dit type controversiële vraagstukken en/of problematische gedragingen. Op basis van een diagnose van de situatie waarbij behalve de spelers, stakeholders ook de ontstane en mogelijke dynamieken in kaart gebracht zijn kan een uitgewerkt ‘proces ontwerp voor handelen’ gemeente ambtenaren ondersteunen om bewust met dit type situaties om te gaan.

 

Naar het overzicht